Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca: Piri Reis Üniversitesi, uluslararası arenada hızla yükselen ve sektöre değer katan bir kurumdur

Uluslararası ticaretin %84’ünden fazlası deniz taşımacılığı ile yapılırken bu alandaki nitelikli iş gücünün de önemi giderek artmaktadır. Bu noktada sanayi üniversite işbirliğini çok iyi kurduklarının altını çizen Piri Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nafiz Arıca, sorularımızı yanıtladı.

Dünyada ve ülkemizde denizcilik sektörünün gelişimiyle ilgili gözlemlerinizi aktarır mısınız?

Dünya ticaretinin %84’ten fazlası deniz taşımacılığı ile yapılmaktadır. Türkiye’nin dış ticaret yüklerinin yaklaşık %90’ının deniz yolu ile taşınmaktadır, Türk deniz filosunun, dünya sıralamasında bu yıl itibariyle ilk 10’a girdiğini biliyoruz. Ülkemiz dünya gemi siparişi sıralamasında ise ilk 5’te yer alıyor. Yabancı bayraklı Türk gemileri de dâhil edildiğinde Türk Denizcilik Sektörü’nün tüm alt birimleri ile birlikte Türk ekonomisine olan katma değerinin milli gelire katkısının yaklaşık 20 milyar dolar civarında seyrettiği bilinmektedir.

Deniz taşımacılığına ait istatistikleri incelediğimizde ise her yıl yaklaşık %3 oranında bir büyüme gösterdiğini görmekteyiz. Bu büyüme, doğal olarak küresel ticaretin işlemesine vasıta olan ticaret gemilerinin de artmasına, sonuç olarak denizde ve denizcilik sektöründeki iş alanlarında çalışacak olan nitelikli gemi insanına duyulan ihtiyacın da artmasına neden olmaktadır.

Hızla değişen dünyada değişime ayak uydurmak muasır medeniyetler seviyesine ulaşmak gerekmektedir. İşte bu noktada Piri Reis Üniversitesi kurulma amacına hizmet ederek denizcilik sektörünün ihtiyaç duyduğu denizci, mühendis, işletmeci ve hukukçular yetiştirmektedir. Denizcilik alanı ile ilgili değerlendirme yaparsak, denizcilik sektörünün insan kaynağı ihtiyacı tüm dünyada sürekli yükselmektedir. Ayrıca sektörün ihtiyaçları, mezunlarımızın donanımlarının gelişen teknolojiyle uyumlu olmasını zaruri kılmaktadır.

Tuzla denizcilik sektörünün uzun yıllardır kalbi olarak bilinmektedir. Hem yeni inşa, bakım onarım tersanelerinin yanı başında hem de diğer mühendislik dallarının uygulama alanı bulduğu Organize Sanayi bölgelerinin yakınındadır. Bu bağlamda öğrencilerimizin staj yeri ve iş bulmaları kolaylaşmaktadır. Ayrıca öğrencilerimizin staj yaptıkları firmalarda kalıcı olarak istihdam sağlayabilmeleri için işyeri stajı protokol çalışmaları yapıyoruz.

Denizcilik sektörüne gençlerin ilgisi nedir?

Gençler arasında denizcilik mesleğinin oldukça ilgi çekici olmaya başladığını söyleyebilirim. Özellikle tanıtım faaliyetleri kapsamında yapılan lise ziyaretleri gençlerin oldukça ilgisini çekmektedir. Denizcilik mesleğine olan ilgiyi yükseltmek için sene içerisinde ve yaz aylarında tercih-tanıtım faaliyetleri yürütülmektedir. Ayrıca liselere ziyaretler yapılarak ve liseler davet edilerek bilgilendirici seminer etkinlikleri gerçekleştirilmektedir.

Üniversitemizi tercih eden ve eğitim hayatına başlayan öğrencilerimiz için ise istedikleri alanda kulüp açma olanağı sağlanmaktadır. Özellikle denizcilik alanında açılan kulüpler, sene içerisinde çok sayıda faaliyet yürütmekte ve sektörden temsilcileri üniversitemizde ağırlamaktadır. Buna ek olarak denizcilik mesleği ile ilgili sektör temsilcileriyle beraber seminerler ve zirveler düzenlenmektedir. 2024–2025 akademik yılında gerçekleştirilen sektör iş birlikleri ve etkinliklerin sayısı 75’e ulaşmış; böylece toplamda 127 sektör firmasıyla çeşitli iş birlikleri ve etkinlikler hayata geçirilmiştir.

Piri Reis Üniversitesi, denizcilik sektöründe istihdam olanaklarını artırmak ve mezunlarını küresel ölçekte rekabetçi bireyler olarak yetiştirmek amacıyla çok yönlü ve entegre bir eğitim modeli benimsemektedir. Bu model, uluslararası standartlara uyumlu müfredat, uygulamalı eğitim olanakları, dijitalleşme odaklı altyapı ve sektörel iş birlikleriyle desteklenmektedir.

Üniversitenin denizcilik programları, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) belirlediği STCW 2010 standartlarına tam uyumlu olarak hazırlanmıştır. Bu sayede öğrenciler, hem ön lisans ve lisans diploması hem de uluslararası geçerliliğe sahip zabit/mühendis yeterlilik belgeleriyle mezun olurlar.

Piri Reis Üniversitesi, öğrencilerine denizcilik sektöründe pratik deneyim kazandırmak amacıyla gelişmiş simülasyon merkezleri sunmaktadır. Bu olanaklar, öğrencilerin gerçek denizcilik operasyonlarını simüle ederek mesleki becerilerini geliştirmelerine olanak tanımaktadır.

Piri Reis Üniversitesi’nin sektörün sorunlarının çözümü konusunda attığı adımlarla ilgili bilgi verir misiniz?

Piri Reis Üniversitesi olarak denizcilik sektörünün kritik sorunlarına karşı multidisipliner ve teknolojik çözümler geliştirmeye odaklanıyoruz. Öncelikle, kalifiye insan gücü ihtiyacını karşılamak için sektöre özgü güncel müfredatlar ve uygulamalı eğitim programları sunuyor, öğrencilerimizi simülasyon ve saha deneyimleriyle donatıyoruz.

Ar-Ge çalışmalarımızda özellikle dijital dönüşüm, otonom gemi teknolojileri, yeşil enerji kullanımı ve çevresel sürdürülebilirlik konularında yoğunlaşıyoruz. Bu bağlamda, sektör paydaşlarıyla ortak projeler geliştirerek yenilikçi çözümler üretiyor, teknolojik adaptasyonu hızlandırıyoruz.

Bunun yanı sıra, düzenlediğimiz seminerler, çalıştaylar ve ulusal-uluslararası iş birlikleri ile bilgi paylaşımı ve deneyim aktarımını sağlıyoruz. Uluslararası denizcilik standartlarına uyumu destekleyen eğitim ve araştırmalarla, sektörün rekabet gücünü artırmaya ve çevresel etkilerini azaltmaya katkı veriyoruz.

Piri Reis Üniversitesi’nin uluslararası arenadaki yeriyle ilgili bir değerlendirme yapar mısınız?

Piri Reis Üniversitesi, kurulduğu günden bu yana denizcilik alanında uluslararası standartlarda eğitim ve araştırma sunmayı hedeflemiş ve bu doğrultuda hızla ilerlemiştir. Uluslararası akreditasyon süreçlerine aktif katılımımız, Avrupa ve dünya genelindeki saygın üniversitelerle geliştirdiğimiz iş birlikleri ve öğrenci değişim programları, üniversitemizin global ölçekte tanınırlığını artırmaktadır.

Araştırma faaliyetlerimizde, denizcilik teknolojileri, sürdürülebilir deniz taşımacılığı ve otonom sistemler gibi öncü alanlarda uluslararası projelerde yer almakta, sektörel iş birlikleriyle küresel problemlere çözümler üretmekteyiz. Bu sayede hem akademik hem de sektörel düzeyde uluslararası platformlarda aktif ve etkili bir rol üstleniyoruz.

Piri Reis Üniversitesi olarak Uluslararası Denizcilik Üniversiteleri Birliği (IAMU) üyesiyiz. Türkiye’deki diğer devlet üniversiteleri gibi bizim verdiğimiz eğitim de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımız tarafından onaylanmış durumdadır. Dolayısıyla eğitim programlarımız IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü) ve EMSA (Avrupa Deniz Emniyeti Ajansı) gibi uluslararası kuruluşlar tarafından da tanınmakta ve sertifikalandırılmaktadır. Bu kapsamda Piri Reis Üniversitesi öğrencileri, uluslararası geçerli denizcilik ehliyetlerine sahip olarak mezun olmakta ve küresel ölçekte iş bulma imkânına sahip olmaktadır. Bu nedenle mezunlarımız, istihdam konusunda herhangi bir sıkıntı yaşamadan sektörde ilerleyebilmektedirler.

Özetle, Piri Reis Üniversitesi, hem eğitim kalitesi hem araştırma kapasitesiyle uluslararası arenada hızla yükselen ve denizcilik sektörüne değer katan bir kurumdur.

Yapay zeka ve teknolojinin giderek arttığı günümüzde üniversite olarak yaptığınız çalışmaları aktarır mısınız?

Geçtiğimiz yıldan itibaren İMEAK Deniz Ticaret Odamız ile iş birliği içinde “Yeşil Dönüşüm Platformu” ve “Dijital Dönüşüm Platformu” başlıkları altında toplantılar düzenlemeye başladık. Her ay dönüşümlü olarak gerçekleştirilen toplantılara bu yıl da devam ediyoruz. Bu platformlarda devlet, üniversiteler, sektör temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve odalar dâhil tüm paydaşlar bir araya geliyor. Amaç; az kişinin konuştuğu, çok kişinin dinlediği geleneksel formatların aksine, herkesin görüş ve deneyimlerini paylaştığı, etkileşim odaklı bir yuvarlak masa ortamı oluşturmak. Böylece denizcilik sektörünün dijital ve yeşil dönüşüm sürecini hızlandırmayı hedefliyoruz.

Paydaşların etkileşim içinde deneyimlerini paylaşarak güç birliği yapmaları, ortak projeler geliştirmeleri ve bu projeler aracılığıyla denizcilik sektörünün her iki alandaki dönüşümünü sağlıklı ve hızlı bir şekilde tamamlaması için çalışıyoruz. Bu süreci önümüzdeki yıl ve sonraki yıllarda da kararlılıkla sürdüreceğiz. Örneğin, sürdürülebilirlik kapsamında alternatif yakıtlar ve ilgili konularda altı proje teklifi hazırladık. Bu projeleri denizcilik sektörünün farklı paydaşlarıyla paylaştık ve üniversite olarak bu projeleri ilgili taraflarla birlikte hayata geçirmeyi hedefliyoruz.

Yapay Zeka Teknolojilerinin yükseköğretime entegrasyonu konusunda bir çalışma grubu kurduk. Üniversitemizin Yapay Zeka Politika Belgesini, Uygulama Esaslarını ve Eylem Planını hazırladık. Bu kapsamda teknoloji ve eğitim alanında öncü bir adım atarak ‘’Microsoft İş Birliğiyle Yapay Zeka Destekli Eğitim’’ başlattık. Bu eğitimle hem idari ve akademik personelimizi hem de öğrencilerimizi yalnızca bugünün değil, geleceğin dünyasına hazırlamayı amaçlıyoruz. Yapay zekâ teknolojilerini derslere entegre ederek öğrencilerimizin dijital yetkinliklerini artırmayı hedefliyoruz. Bu sayede yalnızca teorik eğitim değil, gerçek hayatta kullanabilecekleri pratik becerileri de elde etmiş hale geleceklerdir.

Ayrıca, Dijital denizcilik sistemleri ve otomasyon teknolojileri müfredata entegre edilmiş durumdadır. Yapay zekâ ve veri bilimi dersleri seçmeli ders olarak eklenmiştir. Gelişmiş gemi simülasyon laboratuvarları, “dijital ikiz” destekli mühendislik eğitimleri sunmaktadır. Enerji verimliliği ve alternatif yakıtlarla ilgili deneysel laboratuvarlar ve test merkezleri kurulmaktadır.

Piri Reis Üniversitesi olarak gelecek hedeflerinizle ilgili bilgi verir misiniz?

Size konuyu daha geniş bir pencereden, genelden özele doğru aktarmak istiyorum. Önümüzdeki 10 yıldaki teknolojik gelişmelerin, geçmiş 250-300 yılda yaşanan gelişmelere eşdeğer olacağı öngörülüyor. Şu anda insanlık tarihi boyunca en hızlı teknolojik değişimlerin yaşandığı bir dönemden geçiyoruz. Öte yandan, genel anlamda eğitim sektörü değişime en kapalı, en muhafazakâr alanlardan biri. Bir tarafta insanlık tarihinin en hızlı dönüşüm sürecindeyiz, diğer tarafta ise eğitimde geleneksel yapıların hâkim olduğu bir tutuculuk söz konusu. Bu nedenle bir ikilem yaşıyoruz; ancak bu değişimi gerçekleştirmek zorundayız. Eğitim kurumlarının yöneticileri olarak bu vizyonu ortaya koymak ve kurumlarımızı bu doğrultuda yönlendirmek bizim sorumluluğumuz.

Yapay zekâ bu dönüşümün en önemli unsurlarından biridir. Amacımız, öğrencilerimizin teknolojik farkındalığı ve yetkinliği yüksek bireyler olarak mezun olmalarını sağlamaktır. Bu hedef doğrultusunda yoğun bir şekilde çalışıyoruz.

Piri Reis Üniversitesi, bir Denizcilik İhtisas Üniversitesi olarak sadece Denizcilik Fakültesiyle değil; Mühendislik Fakültesi, Hukuk Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Denizcilik Meslek Yüksekokulu ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü ile de tamamen denizcilik sektörüne hizmet edecek şekilde yapılandırılmış bir üniversitedir.

Elbette Mühendislik, Hukuk ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerimizde farklı bölümler bulunuyor. Ancak Bilgisayar, Elektronik, Endüstri, Hukuk, Ekonomi ve Finans gibi bölümlerde verilen eğitimler de denizcilik sektörüne katkı sağlayacak şekilde kurgulanmıştır. Hukuk Fakültemizde öğrencilerimizi deniz hukuku alanında uzmanlaştırıyoruz.

Tüm bu faaliyetler, Pîrî Reis Üniversitesi’nin denizcilik alanında uluslararası ölçekte daha güçlü ve saygın bir araştırma üniversitesi olma vizyonunu ileri taşımaktadır.

Hedefimiz, program ve yatırımlarla önümüzdeki yıllarda öncelikle dünyanın ilk 1000 üniversitesi arasına girmek, sonrasında da sıralamalarda daha da yükselmektir.